Emel Dergisi Arşivi


Internet sitemizdeki arşive aktarılmış makale sayısı : 489


“89 yıllık Emel arşivini dijitalleştirip sitemize aktarma çalışmalarımız devam etmektedir.
Araştırmalarınız için özellikle erişmek istediğiniz ama henüz aktarımı yapılmayan makaleler için
kirim @ emelvakfi.org
adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz”


238

Ocak-Aralık / Sayı : 238 , Yıl : 2012.

Ön Kapak Resmi: Kapaktaki iki fotoğraf, 18 Mayıs 1944 Kırım sürgün faciasından önce, Kırım Muhtar SSC’nde tarihî Kaytarma Ansambli’nin temellerini oluşturan, Kırım Devlet Millî Ansambli’nin, 1932-33 yıllarında Kırım'da verdiği oyun ve yır konserinin afişi ve bu topluluğun oyuncularından bir gruba aittir. Afişte, topluluğun sanat yönetmeninin ve idarecisinin, meşhur Kırım Tatar Besteci Yaya Şerfeddin, oyun ustasının Useyin Bakkal olduğu ve grupta 50 sanatçı yer aldığı belirtilmektedir. Bu fotoğrafların hikâyesi, bu sayımızda neşrettiğimiz, Aliye Kerimova tarafından kaleme alınmış “Menim Qorantam” adlı aile tarihinde söz edilmektedir. Bu aile tarihinde, bu ansamblin yırcılarından ve fotoğrafların sahibi Hatice Kerimova'nın ve kardeşlerinin takdiri yer almaktadır.
Basım tarihi : Nisan 2016


İçindekiler

18 Mayıs 1944 yılında Vatan Kırım’dan topyekûn sürgün edilen Kırım Tatarları, Stalin ve totaliter Sovyet rejiminin insanlık dışı uygulamalarına maruz kalan tek halk değildi. Kırım Tatarları gibi 28 Ağustos 1941’de Volga Almanları, 23-24 Şubat 1944’de Çeçenler ve İnguşlar, 2 Kasım 1943’de Karaçaylar, 27 Aralık 1943’de Kalmuklar, 8 Mart 1944’de Malkarlar ve nihayet 15 Kasım 1944’de Ahıska Türkleri de yurtlarından sürülmüştü.

Bu bildiri, eski SSC döneminin çok önemli aydınlarının 19 Mayıs 2012 günü Kırım’ın Akmescit şehrinde Kırım Tatar Millî Meclisi’nin ev sahipliğinde yaptıkları toplantıda ka- rarlaştırılmıştır.

İkinci Dünya Savaşı’nın ilk yıllarıydı. Batı Avrupa’yı silip süpüren Almanların gözü Balkanlara çevrilmişti. Romanya da tabii ki bu ilgi alanının içindeydi. Çalıştığı gazete, babamı, Balkanlar muhabiri olarak Romanya’ya göndermeye karar verdi. Babam bu seyahat için meşin ceket, külot, pantolon, tozluklar aldı. Annem, yol masrafı için babama verilen altınları, meşin ceketin içinde diktiği gözlere yerleştirdi. Vedalaştık, gitti.

Dr. Ahmed İhsan Kırımlı’nın büyük dedesi, Kırım’ın Bahçesaray kazâsına bağlı Efendiköy’deki Kaçı Şeyhi merhum Akseyt Mehmed Efendi’dir. Tekkesi Efendiköy’de olan Akseyit Mehmet Efendi, 1853-1856 Kırım Savaşı sonrasında Rusya hükûmetinin Kırım Tatarları üzerindeki baskıları artınca ailesini Türkiye’ye göndermek zorunda kalır. Kendisi ise cemaati üzerindeki tesirinden dolayı Kırım’da kalır. Akseyt Mehmed Efendi ailesini Osmanlı ülkesine gönderirken onlara bir miktar para ve bir Kur’an-ı Kerim verir. Kur’an-ı Kerim’in başına da şöyle yazar: “Ben burada kalacağım, etim kemiğim toprak olacak, üzerimde otlar çıkacak, onun kokusuna torunlarım buraya gelecek.” Kırımlı’nın kökünün diğer kolu ise Bahçesaray’ın Asmakapı Mahallesi’ne dayanmaktadır.

Geçtiğimiz yıl (22 Eylül 2011) kaybettiğimiz büyük yazar Cengiz Dağcı’nın şiirlerinin Almanya’da da yayınlandığı görülür. İkinci Dünya Savaşı sırasında Veli Kayyum Han önderliğinde kurulan “Milli Türkistan Birlik Komitesi” nin İlmi Edebiyat Bölümünün yayın organı olan “Milli Türkistan”, “Milli Edebiyat” mecmualarında ve haftalık “Yeni Türkistan” gazetesinde Cengiz (Cingiz) Dağcı’nın birkaç şiiri yayınlanmıştır.

Dışişleri Bakanı A.Davudoğlu’nun 2 Ekim 2011’de Vatan Kırım Akmescit’teki Kebir Camiinde, Cengiz Dağcı’nın cenaze töreninde irticalen yaptığı bu tarihî konuşmanın dökümü Dışişleri Bakanlığı’nın resmî internet sitesinden alınmıştır.

Çağdaş Kırım Tatar edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Kırımlı yazar Cengiz Dağcı, eserlerinde dönemin tarihini anlatırken klasik bir tarih kitabı yazmak yerine her neslin okuyabileceği edebî eserler meydana getirmiştir. Eserlerinden yola çıkarak yaptığımız araştırmalarda görüyoruz ki; o, dönemin sadece tarihini anlatmakla kalmamış, Kırım coğrafyasının ve insanının sosyo-kültürel hayatı ve psikolojik yapısıyla ilgili ayrıntılara da yer vermiştir. Savaşın korkunç yüzünü, esir kamplarında çekilen çileyi, yalnızlığı, çocukluğun saflığını, Sovyet rejiminin baskıları ve Stalin zulmü altında inim inim inleyen bir milleti, böyle bir ortamda birbirine tutunmaya çalışan aileleri ve her şeyden çok Kırım Tatarlarının toprak sevgisini anlatmıştır.

Şüphesiz Valeriy Vozgrin, eski Sovyetler Birliği içerisinde yaşayan Kırım Tatarları arasında çok tanınan bir Rus tarihçidir. Bu değerli tarihçi ile isteğimiz üzerine Kırım Haber Ajansı (QHA) mensubu değerli Esma Kasar bir röportaj yapmıştır. Rusça yapılan ve Esma Kasar tarafından Türkçeye çevrilen bu önemli röportaj için, QHA’na, Esma Kasar ve Ayder Acımambetov’a teşekkür ediyoruz.

Bu güzel, bahtlı bir devir edi. Biz Qırımda yaşadıq, bizni doğurgan ve östürgen bereketli topraqnı sevdiq. Balalarnı yetiştirdik, topraqnı tımar ettik, bağ-bağçalar oturttıq. Ve bu işni öyle yapa edik ki, bu işni bizden de eyi kimse yapamaz edi. Böyle rahat yaşayış başqalarnı ille suqlandırmaq kerek edi.

Kırım’a ilişkin 2012 yılına ait haberlerden bir derleme yaparak yaşananları bunların ışığında yorumlamaya çalıştık. Bu çalışmayı yaparken kullandığımız en öncelikli kaynak yine Qırım Haber Ajansı’nın sunduğu haberler oldu. Binlerce haber ve fotoğraftan oluşan arşivinden faydalandığımız Qırım Haber Ajansı’nın çalışanlarına teşekkür ederiz.

2012 senesi Qırım Müslümanları için epeyce telaşlı geçti. Türbe, kabristan ve camilere pek çok saldırı yapıldı.

Grégory Dufaud, Les Tatars de Crimée et la politique soviétique des nationalités, Editions Non Lieu, Paris, 2011, 439 s.

Bilgiler Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresindeki Ulusal Tez Merkezi veritabanından sorgulanarak elde edilmiştir. Yazarlarının yayımına izin verdiği tezlerin PDF dosyaları erişime açık olup bu adresten indirilip okunabilmektedir.

...

267 (2019)

...

266 (2019)

...

264/265 (2018)


...

262/263 (2018)

...

258/261 (2017)

...

254/257 (2016)

...

250/253 (2015)

...

246/249 (2014)

...

242/245 (2013)


@facebook  @twitter  @youtube  @instagram 

Emel Dergisi Arşivi

Sayılar (1960-2018)

Sayılar (1930-1941)

Yazarlar

Bölümler

Emel arşivini tasnif etme çalışmamız sürmektedir.