Emel KIRIM VAKFI
Daima Bekleyeceğim Balam:
LEMARA UMEROVA
Lemara Umerova, 63 yaşında, Amethan Umerov’un annesi
Oğlunun duruşması başladı
Bağçasaray / Bahçesaray
«Oğlumun bu yolda olmasından dolayı hiçbir pişmanlığım yok. Bunun olacağını biliyordu»
Lemara Umerova konuşmaya «depresyonda değilim» diye başlıyor. Evet, kadının hayatı dramatik bir şekilde değişti ve oğlunu çok özlüyor, onsuz evleri artık bir yuva değil. Ama Amethan’ın tutuklanacağını anladığını söylüyor: «Zaman zaman Rus Federal Güvenlik Servisi’nin onu izlediğini fark ediyordu. Bu konuda konuşmasa bile davranışlarından anlıyorduk. Arabada dikiz aynasına baktığında… Ya da arabayı sürerken arkasında bir araba olup olmadığına bakıyordu…».
Amethan için çocukluğundan itibaren Kırım Tatarı kimliği önemliydi. Dedesini örnek alarak ve onun hikâyelerini dinleyerek büyüdü. Lemara’nın babası, 1960’larda Kırım Tatarlarının vatanlarına dönmesini ve «hain» damgasının kaldırılmasını isteyen tanınmış Kırım Tatar aktivist Ayder Komurci.
Lemara, kendisi henüz ergenlik çağındayken babasının evlerine Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu hakkında broşürler getirdiğini anlatıyor. Kırımoğlu o sırada hapis cezasını çekiyordu. «Baktım ve düşündüm: vay be, ailesi nasıl bir evlât yetiştirmiş. Ben de bir gün Mustafa gibi bir oğlum olsun, insanlar için mücadele etsin istedim». Aile Bahçesaray’a döndüğünde Amethan dedesinden çok şey öğrenmişti, «Babam bu evde yaşamış, amcam bu evde yaşamış, şimdi de yabancılar yaşıyor» diye anlatıyordu dedesi. Babasının savaşta nasıl savaştığını ve sakat kaldığını anlatıyordu, ancak bu bile Sovyetlere ailesini Kırım’dan sürgün ettirmemeye yardım etmedi.
Lemara, Amethan’ın ne kadar hareketli bir çocuk olduğunu, ama hiçbir zaman sorun çıkarmadığını hatırlıyor. Oğlundan hiçbir zaman utanmadı. Amethan medresede 9. sınıfı bitirdi, ancak yüksek öğrenim görmeden bile muhataplarını etkilemeyi başardı. Ailesiyle çok zaman geçirirdi; cuma günleri birlikte kafelere giderlerdi ve Amethan akrabalarına en lezzetli yemekleri ısmarlardı.
Ancak ailesi için en önemli şey, onun halkına içtenlikle bağlı olması ve hâlâ da öyle kalması. Gözetime ve özgürlüğüne yönelik doğrudan tehdide rağmen Amethan Kırım’dan ayrılmak istemedi: «Nereye gideyim? Halkla birlikte olmalıyım». Siyasî tutukluların duruşmalarına gidiyor, tutuklananların ailelerine yardım ediyor, genç Kırım Tatarlarıyla tanışmak ve konuşmak için zaman buluyordu, bunları görevi olarak görüyordu. Bu şekilde Güvenlik Servisi’nin haklarında sahte ceza davaları açtığı kişilerle dayanışma ve desteğini ifade etti.
24 Ağustos 2023’te kendisi de siyasî mahkûmlar arasına katıldı. Rus güvenlik güçleri gece yarısı Umerov’ların evini bastı, tüm evi alt üst etti ve Lemara ile Amethan’ın babasının Ukrayna pasaportları da dahil olmak üzere, bir daha geri verilmeyen belgeleri aldı. Evet, arama onlar için sürpriz olmadı, ama Lemara için oğlunun götürülüşünü izlemek daha az acı verici değildi.
Şu anda 38 yaşındaki Amethan Umerov, memleketi Bahçesaray’dan 700 kilometreden daha uzakta, Rostov-na-Donu’daki 1 Nolu gözaltı merkezinde tutuluyor. Orada mahkemesinin başlamasını bekliyor. Bir terör örgütünün faaliyetlerine katılmak suçlamasıyla 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya. Amethan’ın ailesi, karısı ve dört çocuğu, bir yıldır onsuz yaşıyor.
Lemara sık sık misafir ağırlıyor ve 28 torunu ve üç torununun torunu ona üzücü düşüncelerden uzaklaşmak için pek çok olanak sağlıyor. Ancak Lemara oğlunu düşündüğünde hemen gözleri doluyor: «Tutuklanmasından sonra hayatımız durmadı ve Amethan da durmasını istemezdi. Hayatımıza devam etmeye çalışıyoruz. Mektuplarında bana şöyle yazıyor: “Anneciğim seni asla hayal kırıklığına uğratmayacağım. Benimle her zaman gurur duyacaksın”. Gurur duyuyorum ve onun bu yolda olmasından dolayı hiç pişmanlık duymuyorum» diyor kadın.
Not: Görüşmeler ve fotoğraf çekimi 2023 yılında yapılmıştır.
