Emel KIRIM VAKFI
Daima Bekleyeceğim Balam:
NİNA DANİLOVİÇ
Nina Daniloviç, 76 yaşında, İrina Daniloviç’in annesi
Kefe, Vladislavovka köyü / Vladislavovka köyü, Feodosiya ilçesi
Kızı Rusya’da 6 yıl 11 ay hapis cezasına çarptırıldı
«Kızım çocukluğundan beri adaletsizliğe karşı mücadele ediyor»
Taciz, tehdit, adam kaçırma. İşkence, uydurma ceza davası, hukuka ve insan haklarına tamamen saygısızlık. Ciddî hastalık, haksız yargılama, babasının ölümü. Bu, tıpta rüşvetle mücadele eden, medyada bu konuda konuşan, aldatılan doktorlara yardım eden ve Kırım Tatarlarını destekleyen Kırımlı aktivist ve hemşire İrina Daniloviç’in hayatının son iki yılının bir özetidir. Baskıcı sistemin daha güçlü olduğu ortaya çıktı. Rus kolluk kuvvetleri İrina’ya karşı patlayıcı madde satın almak ve bulundurmak suçundan bir ceza davası uydurdu ve mahkeme onu suçlu bularak hapis cezasına çarptırdı.
45 yaşındaki İrina’nın annesi Nina Daniloviç, kızının çocukluğundan beri gerçeğin peşinde gittiğini söyledi: «O her zaman adaleti severdi. Okuldayken bile vicdanına uymayan bir şey olduğunda bunun için mücadele ederdi». İrina doktor olmayı hayal ediyordu ve iki kez üniversiteye girmeyi denedi. İlk yıl yeterli puanı alamadı, ama rüşvet vermeyi reddetti. Ertesi yıl İrina tıp fakültesine girmeyi başardı. Rüşvet meselesi orada da ortaya çıktı, ama o her zaman ilkeli davrandı. Öğretmenlerden biri, öğrencilere dersi geçmeyi kolaylaştıracak bir kitap almalarını önerdiğinde Irina, o olmadan da yeterince bilgi sahibi olduğunu söylerdi. «Onun karakteri böyleydi» diyor ailesi.
Daniloviç ailesi Kırım’a 1980’lerde Belarus’un Vitebsk vilâyetindeki Dokşitsı kasabasından gelmişti. Nina hanım uzun yıllar mahkemede kâtip olarak çalıştığı için 29 Nisan 2022’de kolluk kuvvetleri evlerini aramaya geldiğinde neler olduğunu anladı.
«Kızım İra işteydi. Eşimin telefonunu hemen elinden aldılar, ama benimki cebimdeydi. Kendimi çok kötü hissettiğimde yatak odasına gittim ve İra’yı aramaya karar verdim. O sırada telefonu kapalıydı. Telefonu cebime koyar koymaz içeri girdiler ve onu vermemi istediler» diye hatırlıyor olayları Nina. «O anda şöyle düşündüm: İrina olmadan nasıl arama yapabilirler? O da burada bulunmalıydı. Kendimi kötü hissettim ve tamamen yere çöktüm» diyor kadın.
Aramadan sonra İrina ortadan kayboldu. Ailesi onu hastanelerde, morglarda aradı ve polisten sürekli bilgi talep etti. Bu arada Federal Güvenlik Servisi memurları kızlarına duruşma öncesi gözaltı merkezinde işkence yaptılar. Bir hafta boyunca bir avukatın onu görmesine izin vermediler, onu devlete ihanet ve Ukrayna Güvenlik Servisi ile iş birliği yaptığını itiraf etmeye zorladılar, onu ormana götürmekle tehdit ettiler. Bu suçlamayla ilgili bir dava açmanın imkânsız olduğunu anladıklarında ise İrina’nın üzerinde 200 gram ev yapımı patlayıcı ve bir alkalin pil bulundurmakla suçladılar.
Sonuç olarak bir yargılama ve mahkûmiyet rezaleti ortaya çıktı. Rus mahkemesi İrina Daniloviç’i 7 yıl hapse mahkûm etti; temyizde ceza bir ay indirildi. Ancak kendisi ve ailesi için en kötü çile, önce mahkeme öncesi gözaltı merkezinde ve ceza verildikten sonra da hapishanede tutulma koşullarıydı. İrina parmaklıklar ardında neredeyse hiç tedavi görmüyor. Orta kulak iltihabı, düzenli baş ağrılarına ve bir kulakta işitme kaybına neden oldu.
1 Ağustos 2024’te İrina’nın babası Bronislav Daniloviç dünyaya gözlerini yumdu. Uzun süredir kanserle mücadele ediyordu. İrina babasına veda edemedi ve annesini göremedi. İki yıl boyunca cezaevinde tutuluyor. Şimdi evinden 800 kilometre uzakta, Stavropol Kray’ındaki Zelenokumsk’ta 7 Nolu kadın cezaevinde tutuluyor. Hâlâ tedavi alamıyor.
Not: Görüşmeler ve fotoğraf çekimi 2023 yılında yapılmıştır.
