Emel KIRIM VAKFI
Daima Bekleyeceğim Balam:
ZERA SÜLEYMANOVA
Zera Suleymanova, 75 yaşında, Eskender ve Ruslan Suleymanov’un annesi
Aqmescit, Mamaq / Stroganovka, Simferopol
Oğulları Rusya’da 15 ve 14 yıl yüksek güvenlikli cezaevinde hapis cezalarına çarptırıldı
«Büyük oğlumun ricası: “Onlara gözyaşlarını gösterme”, ben de göstermiyorum»
Zera Suleymanova’nın iki doğum tarihi var. Biri gerçek tarih, 5 Nisan 1949, Rusya’nın Tula vilâyetindeki Bolohovo’da, ailesinin sürgün edildiği yerde. Aile bir barakada yaşıyordu ve o gün yoğun bir kar yağışı vardı, tüm kapılar ve pencereler karla kaplıydı ve Zera’nın annesi doğumhaneye götürülemedi. Sadece üç gün sonra, komşular evin temelinin kazılmasına yardım ederken, baba komutanlığa gelerek kızının doğduğunu söyledi, bu da 8 Nisan olarak kaydedilen ikinci doğum tarihi.
Zera Suleymanova, sessiz ve olaylarla dolu bir hayatı olan zayıf bir kadın. Babası bir madende çalışmış ve 12 yıl boyunca ailesinin Kırım’dan nereye sürgün edildiğini öğrenmek için askerlik şubelerini dolaşmış. 1956’da tüm aile Özbekistan’daki Hokand şehrine taşınıp akrabalarının geri kalanını burada buldu. Zera’nın iki oğlu, büyük Eskender ve küçük Ruslan da dahil olmak üzere dört çocuğu orada dünyaya geldi.
Yeni yere bir türlü yerleşemediler, etnik nedenlerle gördükleri zulüm yüzünden ayrılmak zorunda kaldılar. «Ruslan’ın Kırım’a taşınmamızı hızlandırdığını söyleyebilirim. Diğer çocuklar onu dövüyor, azarlıyor ve memleketine dönmesini söylüyorlardı. Sürekli ağlıyor ve oradan ayrılmak istiyordu. Okulda sıradan bir öğrenciydi, ama taşındıktan sonra sadece “mükemmel” notlar alacağına söz vermişti. Sözünü de tutmuştu» diyor Zera.
Oğulları ona hiçbir zaman endişelenmesi için bir neden vermemiş. Eskender daha taşınmadan önce bir teknik meslek okulundan soğutma tesisleri ustası olarak mezun olmuştu. Ruslan ise Kırım Üniversitesi’nde fizik eğitimi almıştı. Yarımadaya döndükten sonra her ikisi de ev işlerinde, inek sağma ve ot biçme gibi işlerde ebeveynlerine yardım etmişti. Zera onların çalışkanlığı ve dürüstlüğünden sürekli bahseder.
Çocukları için iki kez korkudan kalbi sıkışmıştı. İlki 27 Mart 2019 günü oldu. Aile gürültüyle uyandı: kolluk kuvvetleri Osman Arifmemetov’un sokağın karşısındaki evinin kapısını kırıyordu. Eskender ve ailesi neler olup bittiğini görmek için dışarı çıktılar, çömeltildiler ve silah zoruyla tutuldular. İnfaz memuru Eskender’in soyadını öğrendiğinde, onların Ruslan’ı da almaya geldiklerini söyledi. O anda Zera fenalaştı ve ambulans çağırdılar. Kolluk kuvvetlerinden biri, iğne yapan hemşireyi sürekli itip kakıyordu.
Polis iki evi de alt üst etti. Tüm eşyalarını ve evraklarını çıkardılar ve çizmeleriyle bütün odalarda dolaştılar. Zera kendine geldiğinde bir görevliye «Lütfen oğlumu ne zaman alacağınızı söyleyin ki onunla vedalaşabileyim» diye rica etti. Adam söz verdi, ama sözünü hiç tutmadı. Annesi oğlu tutuklandıktan sonra onu hiç göremedi.
Ruslan’ın tutuklanmasından sonra ailesine bakan büyük oğlu Eskender de aynı şekilde götürüldü. Dört ay sonra, 10 Haziran 2019’da gözaltına alındı. O gün, Eskender annesine sarılmayı başardı ve «Onlara sakın gözyaşlarını gösterme. Lütfen ağlama» dedi. O zamandan beri annesi kolluk kuvvetlerinin önünde tek bir damla gözyaşı dökmedi.
Zera, Kırım’da ceza davalarının uydurulmasına karşı tek başına protesto eylemi yapan ilk kişi oldu. Oğlu Ruslan’ın gözaltına alınmasını protesto etmeye karar verdi. Elindeki pankartta şöyle yazıyordu: «Oğlum terörist değil!». Polisin kendisine şaşkınlıkla bakarak nasıl yavaşça geçip gittiğini hatırlıyor.
Ruslan ve Eskender Suleymanov maksimum güvenlikli bir cezaevinde 14 ve 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ruslan terörist bir topluluğun örgütlenmesiyle, Eskender ise böyle bir topluluğa katılmaktan suçlandılar. Her ikisi de evlerinden 2,500 kilometre uzaklıktaki Çelyabinsk ilindeki Verhneuralsk ilçesinde 1 Nolu hapishanede tutuluyor. Ruslan kısa bir süre önce «aşırılık yanlısı ideolojiye bağlılık, kaçma ve saldırı eğilimi» nedeniyle özel listeye kaydedildi.
Eskender bu yıl 51, kardeşi ise 41 yaşına girecek. Beş yıldan uzun bir süredir hapiste tutuluyorlar. Zera Suleymanova 70’li yaşlarında olmasına rağmen siyasetle ilgilenmekten, misafir kabul etmekten ve torunlarıyla vakit geçirmekten hiç vazgeçmiyor. Her Cuma evinde toplanıyorlar.
Oğullarına duyduğu özlemden uzaklaşmasına yardımcı olsa da, onların seslerini duymaktan daha memnun edici bir şey yok. «Ruslan’ın arayıp da Eskender’le aynı hücrede olduklarını söylemesi bana büyük güç verdi. Birbirleriyle iletişim kurduklarını, birbirlerine yardım ettiklerini bilmek beni çok mutlu etti. Hapishane içinde bir işe başladıklarını de öğrendim, bu da bana ayrıca kuvvet verdi. Oğullarımın büyük bir acısı var; vatanlarına, evlerine ve ailelerine duydukları hasret. Ama eminim ki tüm cezalarını çekmeyecekler. Adalet yerini bulacak ve yakında evlerine dönecekler» diye anlattı Zera.
Not: Görüşmeler ve fotoğraf çekimi 2023 yılında yapılmıştır.
Fotoğraflar: Halid Aydın, Bilal Zincirli
Hikayeler: Zekiye Alimova, Fera Beyan
