PARALARIMIZ NEREYE GİDİYOR

PARALARIMIZ NEREYE GİDİYOR? (*)

Yazan: Meclis-İnform Türkçe’ye Çeviren: Dr. Hakan KIRIMLI

    Kırım Tatar Millî Meclisi’nin Ekonomik Bölümü tarafından Sürgün Edilmiş Halkların Meseleleriyle Görevli Komite’nin faaliyetlerinin bir analizi yapılmıştır.

    Kırım Tatar Millî Meclisi’ne sunulan bu belgeye göre, bugün Kırım’a dönmüş olan 42.000 Kırım Tatar ailesinden yalnızca 600’ü bütçeden ayrılan fon hesabına daimî mesken alabilmiş olup, 20.000 aileden fazlası ise daimî meskene sahip olmadıklarından halen derme-çatma gecekondularda veya tanıdıklarının yanında yahut da apartman dairelerinde kirada yaşamaktadırlar.

    Şurası da şaşırtıcı değildir ki, Kırım Tatarlarının dönüşünü finanse etmek üzere alınan 192 milyon rubleden (200 milyon ruble yerine) gerçekten Kırım Tatarlarının ihtiyaçlarına sarfedilen meblağ yalnızca yaklaşık 55 milyon rubleden ibarettir: 30.000 m2 mesken, 640 talebelik bir okul, 160 kişilik bir çocuk yuvası inşa edilmiş ve Kırım Tatarlarının köylerine 2 km su ve 2 km de elektrik şebekesi döşenmiştir.

    Ya geri kalan paralar nereye gitti? Analiz Kırım’da bunların gittiği pek çok yer olduğunu gösteriyor. Her rayonda paraya çok ihtiyacı olan SU, KSTs, YaSSMU, VES, PS, DOTs, ZJBÎ, SPMK, PİR, PTO, MAZS, ZSM kısa isimleriyle gösterilen daireler mevcuttur. (Bu kısaltmalardan hiç bir şey anlamak mümkün olmayacağından, bunların 1991 yılına ait Kırım Tatarlarının dönüşüne ilişkin programın icra edilmiş çalışmalarının deşifresinden alındığını söylemekle yetiniyoruz.) Paranın dağılımına ilişkin somut örnekler de vardır. Meselâ, “Krımstroy” işletmesine 1991 yılı içerisinde 13,5 milyon ruble tahsis edilmiştir ki, bu paranın yalnızca 1.927.000 rublesi bilfiil mesken inşaatına harcanmıştır.

    Bütün bu meselelerin incelenmesi sonucunda, Kırım Tatarlarının Kırım’a dönüşü ve onlara mesken inşaatı için bir program mevcut olmadığından bütçeden ayrılan paraların rasyonel olmayan şekilde harcandığı ve öncelikle mesken ve sosyal amaçlı binaların inşasına sarfedilmediği görülmektedir. Kırım Tatarlarının dönüşü ve onlara mesken inşası için 1990’da tahsis edilmiş 200 milyon ruble şuralara harcanmıştır:

    — % 40’ı Kırım’daki muhtelif sanayi ve inşaat kuruluşlarının maddî sermayesinin arttırılmasına;

    — % 20’si inşaat makinelerinin ve araçlarının satın alınmasına, inşaat kapasitesi teşkiline;

    — % 20’si küçük işletmelerin kurulmasına ve diğer amaçlara;

    — % yalnızca % 20’si mesken, okul, çocuk yuvası, mühendislik hizmetleri ve ziraî-sınaî kompleksler inşasına sarfolunmuştur.

    Kırım Tatar Millî Meclisi’ne sunulan belgede Sürgün Edilmiş Halkların Meseleleriyle Görevli Komite’nin Kırım’a dönen Kırım Tatarlarına mesken inşaatı için 1992 yılına ait tahsis edilmiş sermayenin dağılımı planında yine bu paranın büyük kısmının mesken ve sosyal altyapı inşaatlarına hasredilmesinin öngörülmediği ortaya çıkmaktadır. Bundan başka, Kırım Hükümeti tarafından bu paranın kasden gereği gibi kullanılmadığına ilişkin deliller de vardır.

    Komite’nin çalışmalarının “yetersizlik”lerinin sebeplerinden birisi açıklık ve aşikârlığın olmayışı, diğeri ve en önemlisi ise bu Komite’nin yeterli sayıda kalifiye kadrolardan mahrum oluşu ile şehir ve köylerde sürgün edilmiş halklara ilişkin işlerde görevli şahısların Komite’nin değil, mahallî Sovyetlerin emri altında bulunmalarıdır. Bütün bunlar, halkımızın probleminin çözümü için gereken yapıcı ve uzak görülü tedbirleri sağlamaksızın “gündelik işler”le meşgul olmaktadırlar.

________________________

* Rusça orijinalinden tercüme ettiğimiz Kırım Tatar Millî Meclisi Enformasyon Bürosunun bu bildirisi, Bahçesaray’da Rus dilinde yayınlanan Avdet gazetesinin 29 Mayıs 1992 tarihli nüshasında derc olunmuştur (ç.n.).