BM GENEL KURULU’NUN KIRIM ÖZERK CUMHURİYETİ VE SİVASTOPOL’DE (UKRAYNA) İNSAN HAKLARININ DURUMU HAKKINDA KARARI

BM GENEL KURULU’NUN KIRIM ÖZERK CUMHURİYETİ VE SİVASTOPOL’DE (UKRAYNA) İNSAN HAKLARININ DURUMU HAKKINDA KARARI*

Türkçeye Çeviren: İbrahim SALMAN

71. Oturum Gündem maddesi 68 Tarih: 19 Aralık 2016

İnsan Haklarının Teşviki ve Korunması:

İnsan hakları durumları ve özel raportör ve temsilcilerin raporları

Karar Tasarısını hazırlayanlar: Avustralya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Kanada, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Gürcistan, Almanya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Palau, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, Türkiye, Ukrayna, Büyük Britanya, Kuzey İrlanda ve Amerika Birleşik Devletleri

Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol (Ukrayna) insan haklarının durumu

Genel Kurul,

Birleşmiş Milletler Şartının amaç ve ilkelerine göre,

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini, uluslararası insan hakları antlaşmasını ve diğer ilgili uluslararası belge ve beyanları hatırlatır,

İnsan haklarını geliştirmek ve korumak için Devletlerin birincil sorumluluğunu teyit eder,

[ihc-hide-content ihc_mb_type=”show” ihc_mb_who=”1,2,3″ ihc_mb_template=”1″ ]

Tüm Devletlerin herhangi bir devletin toprak bütünlüğüne veya siyasal bağımsızlığına karşı bir tehdit veya güç kullanmaktan kaçınmalarını ve Birleşmiş Milletler’in amaçlarıyla çelişen herhangi bir şekilde davranmaktan kaçınmalarını da içeren uluslararası hukuka saygı gösterme sorumluluğunu teyit eder, Birleşmiş Milletler Şartı uyarınca Devletler Arasında Dostça İlişkiler ve İşbirliği ile ilgili Uluslararası Hukuk İlkeleri Beyannamesini onayladığı 24 Ekim 1970 tarihli ve 2625 (XXV) sayılı kararını hatırlatır ve burada yer alan ilkeleri teyit eder,

Ukrayna’nın toprak bütünlüğü konusundaki, uluslararası alanda tanınan sınırları içinde, Ukrayna’nın egemenliği, siyasi bağımsızlığı, birliği ve toprak bütünlüğüne olan bağlılığını teyit ettiği 27 Mart 2014 tarih ve 68/262 sayılı kararını ve uluslararası örgütler, ihtisas kuruluşları ve Birleşmiş Milletler içindeki kurumların ilgili kararlarını hatırlatır.

Rusya Federasyonu tarafından Ukrayna topraklarının bir kısmının (Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol şehri) geçici işgal edilmesini kınar ve ilhakın tanınmamasını tekrar teyit eder,

“Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi”, “Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği”, “Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Bürosunun insan hakları değerlendirme misyonu”, “Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Ulusal Azınlıklar Yüksek Komiserliği’nin” Kırım’daki İnsan hakları ihlallerinin ve kötüye kullanılması olaylarının sürdüğünü ve tüm insan hakları durumunun keskin bir şekilde bozulduğuna işaret ettikleri raporlarını memnuniyetle karşılar,

Rusya Federasyonu hukuk sisteminin dayatılmasını ve Kırım’daki insan hakları durumu üzerindeki olumsuz etkisini kınar,

Ayrıca İfade, din ve inanç özgürlüğü, birlik kurma ve Barışcıl toplanma haklarını da içeren temel özgürlük ihlallerini kınadığı gibi, Özellikle yargısız infazlar, kaçırma, zorla kaybetme, siyasi nitelikli kovuşturmalar, ayrımcılık, taciz, yıldırma, şiddet, keyfi gözaltılar, tutukluların işkence ve kötü muameleye tabi tutulmaları ve bunların Kırım’dan Rusya Federasyonu’na devri gibi Kırım halkına karşı işlendiği rapor edilen ciddi ihlal ve tacizleri de kınar,

26 Nisan 2016 tarihli sözde Kırım Yüksek Mahkemesinin ve 29 Eylül 2016 tarihli Rusya Federasyonu Yüksek Mahkemesinin Kırım Tatar Milli Meclisini, Kırım Tatarlarının özerklik organını, aşırıcı örgüt ilan eden ve aktivitelerini yasaklayan kararları hakkındaki ciddi endişelerini ifade eder.

Korunan bir kişinin işgalci güç tarafından silahlı kuvvetlerinde hizmet etmeye zorlanmasının 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri uyarınca yasak olduğunu hatırlatır,

BM Genel Sekreteri, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Avrupa Konseyi ve Ukrayna’yı destekleyen diğer uluslararası ve bölgesel örgütlerin insan haklarını teşvik etmek, temin etmek ve korumak amacıyla sarf ettikleri çabaları ve kurulu bölgesel ve uluslararası insan hakları izleme mekanizmaları ve insan hakları sivil toplum örgütlerinin Kırım’a güvenli ve engelsiz erişiminde yaşanan eksiklik hakkında endişelerini dile getirmelerini memnuniyetle karşılar,

1. Kırım Tatarlarının yanı sıra Ukraynalılar ve diğer etnik ve dini gruplara mensup kişiler de dâhil olmak üzere, geçici olarak işgal edilen Kırım’da yaşayan insanlara karşı Rus işgal makamları tarafından ortaya konan ayrımcılık uygulamalarını, tacizleri ve düzenlemeleri kınar,

 

2. Rusya Federasyonu’na şunları ısrarla tavsiye eder;

 

1. Uygulanabilir uluslararası hukuk uyarınca işgalci bir güç olarak tüm yükümlülüklerini yerine getirmeyi,
2. Özellikle, rapor edilmiş olan ayrımcı önlem ve uygulamalar, keyfi gözaltı, işkence ve diğer zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleler olmak üzere Kırım sakinlerine karşı yapılan tüm istismarlara derhal son vermek için gerekli tüm önlemleri almayı ve tüm ayrımcı mevzuatı iptal etmeyi;
3. Temel adalet standartlarına saygı duyulmaksızın hukuksuz bir şekilde gözlem altında tutulan ve yargılanan Ukrayna vatandaşlarını ve ayrıca uluslararası tanınmış sınırlar üzerinden Kırım’dan Rusya Federasyonu’na transfer edilenleri derhal serbest bırakmayı;
4. Cezasızlık meselesini ele almayı ve kötüye kullanma suçlarından sorumlu bulunanların bağımsız bir yargılama öncesi hesap verebilir halde olduklarını garanti etmeyi;
5. Kırım’daki gazetecilere ve insan hakları savunucularına kendi çalışmalarını bağımsız olarak ve usulsüz müdahaleye maruz kalmadan yürütebilecekleri güvenli ve olanaklı bir ortam oluşturmayı ve sürdürmeyi;
6. Kültürel ve dini kurumların yeniden açılmasına izin vermeyi;
7. Kırım Tatar Milli Meclisi’ni aşırıcı örgüt ilan eden ve faaliyetlerini yasaklayan kararı iptal etmeyi ve meclis liderlerinin Kırım’a girmelerini yasaklayan kararı yürürlükten kaldırmayı;
8. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı ve Avrupa Konseyi ile Kırım’da insan haklarının durumu hakkında etraflıca ve derhal işbirliği yapmayı;

3. Genel Sekreterden, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ve ilgili bölgesel örgütlerle istişarelerde bulunarak, bölgesel ve uluslararası insan hakları izleme mekanizmalarının Kırım’a güvenli ve rahat erişimini sağlamak için yollar ve araçlar aramasını rica eder,
4. Rusya Federasyonuna Kırım’daki uluslararası varlığın, durumun daha da kötüleşmesini önlemede büyük önem taşıdığını kabul ederek, uluslararası insan hakları izleme misyonlarının ve insan hakları sivil toplum örgütlerinin Kırım’a uygun ve engelsiz erişimini sağlamayı ısrarla tavsiye eder,
5. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Bürosundan, mevcut yetkisine uygun olarak ve son zamanlarda gönüllü katkılarla finanse edilen Ukrayna’daki insan hakları izleme misyonunun mevcut kaynakları dâhilinde; geçici olarak işgal altındaki Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol şehrindeki insan hakları durumuyla ilgili tematik bir rapor hazırlamasını rica eder,
6. Meseleyi değerlendirmeye, “insan haklarının korunması ve desteklenmesi” başlığı altında 72. oturumda devam etme kararı verir.

[/ihc-hide-content]

* Bu karar, BM Genel Kurulunda 19 Aralık 2016 tarihinde 26’ya karşı 70 oyla kabul edilmiş 77 ülke çekimser kalmıştır. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 17 ülke tarafından hazırlanan bu karar tasarısı BM genel Kurulundan BM’in İnsan Hakları ile ilgili 3.Komitesinde büyük tartışmalar sonucu 31 Ekim 2016 tarihinde kabul edilen karar tasarısı aynen kabul edilmiştir. 3. Komitedeki oylamada da 73 ülke kararı desteklerken 23 üye karşı çıkmış 76 ülke ise çekimser kalmıştır. Kararın İngilizce orijinali için bkz;

<http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/C.3/71/L.26 >

Oylamada hangi ülkelerin nasıl oy kullandığını görmek için bkz :

 <http://www.un.org/en/ga/third/71/docs/voting_sheets/L.26.pdf>