KİTABİYAT

KİTABİYAT

                                        Nail AYTAR

    Nedret Mahmut, Enver Mahmut, Ayuv Kulak Batır, Kriterion Kitap Üyi neşriyatı, 1991 yılı, 251 sayfa, Kırımtatarca.

    Dobruca bölgesinde yaşayan Kırım Tatarlarından Nedret ve Enver Mahmut’un hazırlayıp okuyuculara sunduğu Kırım Tatar masalları kitabının ikincisi olan Ayuv Kulak Batır özenle hazırlanmış, övgüye layık bir çalışma. Daha evvel yayınlanan ilk masal kitabı olan Bozcigit kitabı ile Ayuv Kulak Batır birbirini tamamlayan, çocukluğumuzun bazen korkarak, bazen üzülerek, bazen de sevinerek kartanalarımızdan ve kartbabalarımızdan dinlediğimiz masalların aynıları.

    İlk kitap Bozcigit 1988 yılında 261 sayfa olarak yayınlanmıştı, içinde ilk bölümde “Batırlık Masalları” adı ile kahramanlık masalları bulunuyordu. Destansı bir havada anlatılan Ediğe Batır, Sora Batır, Adel Sultar, Baybörü Ulı Beyrek Batır, Aysıl Ulı Ahmet Batır, Kıylap Batır adlı uzun masallardan sonra ise ikinci bölümde “Aşk ve Sevda” masalları Bozcigit, Tayir man Zöre, Kozıkürpeş men Bayansıluv, Arız man Kamber, Yusuf man Zuleyha adlı masallar vardı, ikinci kitap Ayuv Kulak Batır da ilk kitap gibi iki bölümden meydana gelmiş, ilk bölüm olağanüstü olaylar, devler, yedi başlı ejderhalar, tılsımlar, kahramanlar, padişahlar gibi motifleri içeren Cantemir Batır, Sokır Padişa, Üç Tılsım, Ayuv Kulak Batır, Nardane, Ay man Yıldız, Narkamış, Aylaz Mambet, Ongan Kart, Ogiy Ana man Kızı, Ay man Kuneş, Balalagan Kazan gibi masallardan oluşmuş, ikinci bölümde ise hayvanlar arasında geçen didaktik masallar bulunuyor. Hayvanlar arasında öğretici, öğüt verici bu masallar ise şunlar. Öksiz Tilki, Kart man Arslan, Koyan man Kirpi, Kaşkırnın Antı, Cumart Koyan, Han man Cilan, Legeleknin Sesi, Sencap man Tokran, Koraz, Kirpi men Tilki, Maktangan Ayuv, Bir Koyanşıknın Masalı. Ayuv Kulak Batır kitabında toplam 48 adet masal anlatılmış, her birinin özenle incelenip, araştırılıp yazıldığı hemen dikkatleri çekiyor. Bazı masallar ise bütün Türk boylarında anlatılan ortak masallar. Balalagan Kazan adlı masal, Nasrettin Hoca’nın doğuran kazan hikayesinden pek farklı değil. Kitabın tirajı hakkında da herhangi bir nota rastlayamadık. Bu kitapların çok sayıda basılarak çocuklarımızın kütüphanelerine girmesi sağlanmalıdır. Masallar eğitici, öğretici oldukları kadar çocuklarımızın hâyâl güçlerini ve dolayısı ile yaratıcılıklarını geliştirecektir.

    Kırım Tatar kültürünün önemli bir kısmını oluşturan masallar ve destanları bir araya getiren, hizmeti geçen herkesi gönülden tebrik ediyoruz. Bu tür çalışmaların artarak devam etmesini kültür binamızın tuğlaları olarak görüyor, binamızın bir an önce göklere yükselmesini diliyoruz.