YENİ KİTAPLAR

Hazırlayan : Özgür KARAHAN

 

Bekir Çobanzade’nin İzlerinden

Zera BEKİR

Akmescit, 2023.
144 sf. Kırım Tatarca

Gazeteci Zera Bekir, ömrünü Türk dünyasında dil birliğine adayan ünlü Kırım Tatar dilbilimci, şair ve yazar Bekir Sıtkı Çobanzade’nin hayatını anlattığı eseri Akmescit’te yayımlandı. Zera Bekir Bekir, Çobanzade’nin okuduğu Türkiye ve Macaristan’a, doğduğu ve 1920-24 yılları arasında çalıştığı Kırım’a, Taşkent, Semerkand, Buhara üniversitelerinde ders verdiği, 1930-35 senelerinde Özbek Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanlığı yaptığı Fergana Üniversitesine, en çok faaliyet gösterdiği ve idam edildiği Azerbaycan’a kadar Çobanzade’nin izlerini sürdü. Arşiv belgelerine dayanarak yaptığı titiz çalışmalar neticesinde topladığı malzemeleri kitaplaştırdı.

Kırımçak Türkçesi Sözlüğü

Nesrin GÜLLÜDAĞ

Hiper Yayın, 2023, İstanbul.
255 sayfa, 13,5×21 cm.
ISBN: 9786256482739

Günümüzde farklı coğrafyalara dağılan ve çeşitli siyasi birlikler altında yaşayan Türk soylu halklardan biri de Kırımçak Türkleridir. Kırımçak adına ilk kez 1859 tarihli Rus arşiv belgelerinde rastlanır. Kırım’ın en eski ve yerli Türk halklarından olan Kırımçakların anayurtları Kırım’dır. 1989 yılında yapılan nüfus sayımına göre sayıları 1448’dir. Sayıları çok az olan Kırımçaklar günümüzde, Kırım Akmescit’te küçük bir cemaat halinde yaşamaktadırlar. Hazar bakiyesi bu Türk grup Museviliğe mensup olup, Karaylardan farklı olarak, Tevrat’ın yanında Talmut’u da kabul etmişlerdir. Kırımçak dili, Türk dilinin Kıpçak özelliklerini taşır. Az sayıda Kırımçak Türkçesi konuşurunun sözlü muhayyilesinde yaşayan dil, günümüzde unutulma ve yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bunda yeterli ölçüde basılı/yazılı kaynağın olmaması, eğitim dili olmaması, gençlerin büyük kısmının ana dillerinde konuşmaması gibi faktörler etkendir. Kırımçak Türkçesinin, kelime kadrosunun büyük bir kısmı Türkçe kökenli sözcüklerdir. Bununla birlikte, Farsça, Arapça, İbranice ve Rusça’dan geçen sözcükler de mevcuttur. Sözlük, yaklaşık 6000’i aşkın madde başı sözcükten oluşmaktadır. Türklük bilimine faydalı olması dileğiyle. (Tanıtım Bülteninden)

Son Bozkurt

Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu Armağanı

Prof. Dr. Saadettin Yağmur GÖMEÇ

Berikan Yayınevi, Ankara, 2023.
504 sf, 14 x 24 cm.
ISBN: 9786256428997

Esir Türkler ve Türk Dünyasının meseleleriyle bugüne değin en yakından ilgilenenler Türkiye Türkleri ve onun milliyetçi aydınları olmuştur. Dolayısı ile Türkiye şartlar ne olursa-olsun sınırları dışında kalan soydaşlarını yalnız bırakıp, unutmadı. Tarihin her döneminde Anadolu’daki bağımsız Türk devleti elinden geldiğince bu kardeşlerine yardım elini uzattı. Günümüzde de değişen bir şey yoktur. Türk Dünyasının bütün yükü adeta cefakâr Anadolu Türkü’nün omuzlarına binmiştir.

Vefa insan denen canlının en büyük özelliklerinden birisidir. Vefanın bittiği yerde her şey biter. İşte biz bir zamanlar aynı devletin çatısı altında yaşadığımız Kırım Türklerine ve Kırım’ın kahraman evladı Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’na olan vefa borcumuzu ödemek amacıyla böyle bir çalışma içerisine girdik. Bundan önce de değerli akademisyen ve Ülkü dostlarımızın çabası ile Türklüğe hizmeti geçen Hüseyin Nihal Atsız, Alparslan Türkeş, Ebulfez Elçibey, Rauf Denktaş ve Sadık Ahmet gibi Türk’ün son yüzyılına damgasını vurmuş fikir ve devlet adamlarımızın adına armağan kitapları hazırladık. Bunların hepsi Türk kamuoyu tarafından büyük bir rağbet görüp, kısa sürede tükendi. Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu için yola çıktığımız bu armağan için de yirmiden fazla ilim ve fikir adamının çok kıymetli yazılarına yer verdik. Hepsine teker teker şükranlarımızı sunuyoruz.

Elbette bu çalışmada Kırım’a dair her şeyi ele almak isterdik, ancak imkânlarımız ölçüsünde hareket etmek zorunda kaldığımız için belki pek çok eksiğimiz vardır. Bu yüzden yüce Türk milletinden özür dileriz. (Tanıtım Bülteninden)

Кримськотатарські родини (Кrımskotatarski rodını)

(Kırım Tatar Aileleri)

Yevgeniya GENOVA

Folio Yayınları, Harkiv, 2024.
224 sayfa, Ukraince.
ISBN: 978-617-551-732-1

Odesalı gazeteci Yevgeniya Genova Rusya’nın Ukrayna’ya karşı açtığı ilan edilmemiş savaşın en büyük mağdurlarından Kırım Tatar halkının yaşadığı çağları aşan trajedinin hikâyesine kulak kabartmış bu kitabında. On dört aile ve onların sayısı yüzleri bulan fertlerinin çektikleri acılar kendi ağızlarından canlı bir şekilde dile getirilmiş. Kitabın tanıtma yazısında şu sözler yer alıyor: “Bu kitap, yazara ünlü ve bilinmeyen farklı kişiler tarafından anlatılan Kırım Tatar ailelerinin on dört öyküsünden oluşmaktadır. Savaşın, zulmün, sürgünlerin ve açlığın dehşetine dair ortak acıları ve ortak anıları var. Nesilden nesile, her seferinde kendisi için, ister Rusya İmparatorluğu, ister SSCB veya Rusya Federasyonu olsun, hangi yeni ismi bulursa bulsun, aynı düşman tarafından zulüm görüyorlar. Uyguladığı işkencelerin Kırım Tatarlarını ehlileştirmesi gerekiyor ve itaatsizlik durumunda insanlık dışı yaratıklar zaten küçük olan insanları yok ediyor. Sanki gerçekte okuyucu Özbekistan’ın Aç Bozkırında pamuk toplayan işkence mağduru gençleri görecek. Doğduğu evden kovulan bir kadının çaresizliği. Ukrayna’nın şehit savunucusunun karısının kederi. Ancak bu aileler yalnızca ortak acılarla değil, aynı zamanda ortak arzuyla da birleşiyor: Anavatanı yeniden kazanmak, özgür bir Kırım’da yaşamak.”

Ukrayna

İsmail AYDINGÜN, Valeriy MORKVA

Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2024.
792 sf.
ISBN: 978-975-17-5781-4

1991’de, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Doğu Avrupa, Kafkaslar ve Orta Asya’da on beş yeni devlet ortaya çıktı ve Türkiye yeni komşu devletler kazandı. Bu komşulardan biri de Türkiye Cumhuriyeti tarafından 16 Aralık 1991’de bağımsızlığı tanınan Ukrayna’ydı. Ukrayna’nın 1991’de bağımsızlığını ilan etmiş olması, bu ülkenin Türkiye için daha önce var olmayan yeni bir komşu olduğu anlamına gelmiyor. Aslında bu ülke insanlarıyla birlikte bin yılı aşkın uzun bir geçmişe sahiptir. Ukrayna ve Ukrainler, sadece Türkiye Cumhuriyeti’nin değil, Osmanlı Devleti, Kırım Hanlığı ve uzun süre Avrasya bozkırlarında yaşamış birçok Türk halkının da komşusuydu.

Dünyanın devam etmekte olan Rusya-Ukrayna Savaşı’nı izlediği bu dönemde, savaşa neden olan olaylara tam anlamıyla hâkim olmak için Ukrayna’nın tarihini ve jeopolitik dinamiklerini anlamak daha da fazla önem taşıyor. Bu kitap, Türkiye’deki okurlara Karadeniz’in kuzeyindeki komşumuz Ukrayna’yı daha yakından tanıtmanın yanı sıra Ukrayna’da son yıllarda yaşanan gelişmeleri tarihsel arka planın ışığında anlatmayı amaçlamaktadır. Günümüzde Ukrayna tarihinin Rus yorumları hâlâ oldukça yaygın olsa da Türk okuyucuya Ukrayna tarihinin önemli olaylarına ilişkin Rus anlatılarıyla çarpıtılmamış bir Ukrayin perspektifi iletebilmek son derece önemlidir. Ukrayna’yı Türk okuyucuya tanıtma/anlatma amacında olan bu kitap, Ukraynalı ve Türk bilim insanlarının ortak çalışmalarının ürünüdür.

İÇİNDEKİLER

• Ön Söz -İsmail Aydıngün – Valeriy Morkva VII
• Dünya Tarihi Perspektifinden Ukrayna – Oleksandr Halenko
• Yüzyılda Karadeniz’in Kuzeyi: Türkler, Slavlar, Germenler- Abdullah Üstün
• Pax Hazarica ve Rûslar: 9. Yüzyılda Rûslar için Bir Çekim Merkezi Olarak Hazar Memleketi ̶  Erman Şan
• Ukrayna ve Orta Doğu Avrupa’nın Tarihinde 1654 Pereyaslav Konseyi ̶  Viktor Horobets
• Yüzyılda Kırım Hanlığı’nın Kuzey Siyaseti – Sait Ocaklı
• Zaporog Siçi’nin Tasfiyesi ve Kırım Hanlığı- Ufuk Aykol
• Osmanlı Devleti ve Ukrayna: Hetman Petro Doroşenko’nun Bab-ı Ali ile İlişkileri (1667-1678) -Murat Yaşar
• Bohdan Hmelnitskiy ve Oğlu Yuriy’in Hetmanlık Dönemlerinde Osmanlı-Ukrayna (Kozak) İlişkileri-Muhammet Şen
• Ukrayna’da Kilise: Bağımsızlığa Giden Yüz Yıllık Yol (20. Yüzyılın Başındaki Ukrayna Devrimi’nden 21. Yüzyılın Başındaki Rusya-Ukrayna Savaşı’na Kadar)- Nataliia Shlikhta
• İmparatorluklar Yıkılırken: Birinci Dünya Savaşı Sonrasında Ukrayna’nın Bağımsızlık Mücadelesi (1917-1921)-Valeriy Morkva
• Ukrayna ve Ukrayincenin Tarihî Kökenleri Işığında Rus Çarlık ve Sovyet Ruslaştırma Politikaları-Valeriy Morkva
• Ukrayna’da Turuncu Devrim, Avromeydan ve Toplumsal – Siyasal Dönüşüm-Turgut Tuncel
• 1991-2022 Arasında Ukrayna: Devlet, Toplum, Birey – Heorhii Kasyanov
• Kırım Aslında Kime Ait? Kırım Tatarlarının ‘Yerli Halk’ Statüsünü Elde Etme Taleplerinin Normatif Açıdan Değerlendirilmesi-Filiz Tutku Aydın
• Tarihî, Siyasi ve Sosyolojik Gerçekler Işığında Rusya Federasyonu’nun Ukrayna’yı İşgaline Dair Farklı Anlatıların Analizi: “Nazisizleştirme”, “Silahsızlandırma” ve “Rusların Korunması”-Ayşegül Aydıngün
• Uluslararası Hukuk Bağlamında Rusya-Ukrayna Savaşı ve İhtilafın Tarihsel Kökenleri- Onur Uraz – Fatih Dönmez
• 1994 Kırım Krizinden 2014-2022 Rusya-Ukrayna Savaşı’na: Jeopolitik, İnşacılık, İç Politika ve Putin Dörtgeninde Savaşın Analizi – Sezai Özçelik
• Rusya – Ukrayna Savaşı- İbrahim Muradov
• Dizin