KIRIM’DA BAŞLADI, KIRIM’DA BİTECEK

“KIRIM’DA BAŞLADI, KIRIM’DA BİTECEK”

Lilya TANATAR

Son zamanlarda sıkça duyduğumuz bu cümle resmen Rusya-Ukrayna savaşının baş sembollerden biri olmuştu.  Esas anlamı da şuydu bunun: Şubat 2014’te Kırım yarımadasının işgaliyle başlayan Rusya–Ukrayna savaşı ancak Kırım da dâhil olmak üzere, işgal edilen bütün Ukrayna topraklarının işgalden kurtulması ve toprak bütünlüğünün sağlanmasıyla kazanılmış sayılır!

2014 senesinde bu kolay elde edilen “zaferi” kutlayan rus şovenistlerinin “bir damla kan dökülmeden, resmen altın tepsiyle sunuldu Kırım Rusya’ya”; “kendi evine, ana limanına döndü” gibisinden saçmalıklarını tüm rus TV kanallarında ve gazete manşetlerinde sıkça duyuyorduk. Muazzam bir göç dalgası başlattı bu hukuksuz işgal. Bir taraftan Kırım’ı büyük ölçüde güvenlik gerekçesiyle terk etmek zorunda kalan siviller (çoğu Ukrayna ve Kırım Tatar kökenli Ukrayna vatandaşları), baskı gören çeşitli dinî gruplar vs. Öte yandan toplamda 1 milyonu aşan rus askerî personeli ve onların aileleri ile Rusya’nın en ücra kesimlerden getirilip yerleştirilen niteliksiz, ne idüğü belirsiz Rusya Federasyonu vatandaşları. Ve bu durum ister istemez bize 18 Mayıs 1944 Kırım Tatar sürgününü hatırlatmaktadır. Köklü halkı sürüp yerlerini kalitesiz, kriminal ve en dipteki tiplerle doldurmaları gibi. Ve geçen 12 yıl boyunca sözüm ona Kırım halkını o kadar ikna etmişlerdi ki, Kırım’ın, en az Kremlin kadar, son derece modern hava savunma sistemleriyle ve çok nitelikli askerler ve deniz filosu tarafından korunduğuna. Sanki orası artık ilelebet Rusya’nın güçlü koruması altındaydı ve Ukrayna hiçbir şekilde geri alamazdı bu beyin yıkamalarına kulak asacak olursak. İşgal altındaki soydaşlarımız ise bu şartlarda yaşamayı ve ayak uydurmayı öğrenmişlerdi bu çetin süreçte. Ne de olsa bu ilk olmuyordu. Kaç kere işgal, sürgün, zulüm, hapis görmüş geçirmişliği vardı Kırım Tatarının. Günlük hayatlarını sürdürüyor, ellerinden geldikçe birlik olmaya çalışıyor, örf ve adetlerini koruyup yeni kuşaklara aktarmaya çalışıyor ve en önemlisi dört gözle işgalin bitmesini bekliyorlardı. Yanı sıra yüzlerce siyasî esirimiz, onların mücadeleyi bırakmayan yakınları ve avukatları… Hepsi hayatları ve özgürlükleri pahasına hâlâ mücadeleyi bırakmıyorlar.

Tam da karamsar analistler artık Kırım geri dönmez derken, Ukrayna peş peşe inanılmaz derecede başarılı operasyonlar düzenlemeye başladı. Tüm Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin başarısı bu elbette. Fakat özellikle Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Robert Brovdi’nin (takma adı “Madyar”) ismini sık sık duymaya başladık son zamanlarda. Yeni çağ yeni çözümler gerektirir ve Ukrayna bunu çok güzel gerçekleştiriyor. Bir taraftan Rusya’nın çeşitli petrol rafinelerini, petrol depolarını, askerî fabrikalarını, Karadeniz ve Azak Denizindeki gemilerini, özellikle gölge filosunu ve askerî uçaklarını imha ediyor, diğer yandan –bu son derece önemli– tüm lojistiğini felç ediyor. Sivillere zarar vermemeye özen göstererek ve büyük titizlikle Kırım’daki petrol depolarını ve elektrik santrallerini imha eden Ukrayna Silahlı Kuvvetleri böylece rusların sonsuz gücüne güvenenlere bayağı bir şok yaşattılar. Kırım’ın birçok kesimlerde benzin yok, elektrik yok, su yok. Özellikle Kuzey Kırım dedikleri, Kerç, Canköy ve Kezlev en çok etkilenen bölgelerden. Bazı bölgelerde 10 günü aşan elektrik ve su kesintileri var. Kırım’ın diğer bölgelerinde de 4 saat var, 4 saat yok gibisinden elektrik kesintileri var. Benzin istasyonlarında benzin yok ve kuyruklar kilometrelerce uzayıp gidiyor. Benzin beklerken çadır kuran var, arabalarda geceleyen, sıraya girmeyip benzin almak isteyenleri yumruklayanlar… Hatta silahların da devreye girdiğini reels videolardan öğreniyoruz. Bu kadar internet kısıtlamalarına rağmen sosyal medyada rusya’nın bu zavallı durumunu gösteren yüzlerce reels çıkıyor karşımıza. Ve bunların “fake” olmadıklarını, durumun gerçekten böyle olduğunu o bölgelerde yaşayan tanıdıklardan doğruluyoruz. Rusya Ukrayna’ya 2022 senesinde saldırdığı zaman Putin’i seven, bu acımasız savaşı destekleyen ve durumdan memnun, ya da apolitik olan vatandaş, benzinin bitmesiyle, elektriklerin kesilmesiyle, marketlerde fiyatların artmasıyla ve hatta bazı gıda maddelerinin yok olmasıyla birlikte, homurdanmaya başladı. Tabiî ki onları korkutan ve uykularını kaçıran Ukrayna İHA’larının da bundaki payını göz ardı edemeyiz. Saftirikler –gerçekten öyle mi acaba?– birden suçlunun Putin olduğunu, bu savaşın sadece cana ve mala zarar verdiğini ve derhal durdurulması gerektiğini anlamış oldular. Pembe gözlük düştü ve çirkin ve acımasız gerçek çıplak gözle görünür oldu. Hatta halk o derece cesaretlendi ki, “Putin sen çok yaşlısın, yeter artık, bırak koltuğunu ve git” diyenler bile var.

Neyse, gelelim Kırım’a. Kırım işgalci tarafından artık kendi kaderine terk edilmiş görünüyor. Kırım’dan kaçışlar başlamış. Daha önce bahsettiğim, Kırım’a yıllar önce yerleştirilen rus komutanları, hatta yeni paylaşılan haberlere göre, Sivastopol’deki filo amiralleri bile kendi ailelerini ve silahlı kuvvetlerine ait değerli belgeleri Kırım’dan gizlice çıkarıp daha güvenli bölgelere göndermişler. Yıllar önce Kırım’a Rusya’nın ücra bölgelerinden gelip yerleşen ve “Kırım Bizim” diye salyalarını akıtan o istilacılar çok sayıda kaçış videolarını paylaşıyorlar şu sıralar. “Ne işim var burada”, diyor ağlayan bir rus kadını, “benzin fiyatları beşe katlanmış, market rafları bomboş, elektrik yok, su yok, son paramı toplayıp doğduğum Barnaul’daki köyüme döneyim en iyisi”. Seni tutan da yok zaten! Güle güle diyoruz. Kerç köprüsü hâlâ ayaktayken kaçan kaçsın zaten.

Bizim Kırım Tatar soydaşlarımız ise zor günde nasıl ayakta kalınır çok iyi bilirler, 80’lerin sonu ve 90’ların başında hayatlarımızı sıfırdan kurarken çok daha büyük zorluklarla yüzleşmiştik ve dimdik ayaktayız çok şükür!  Soydaşlarımı tanırım ben. Kilerlerine un, şeker, makarna, pirinç vs. çoktan depolamışlardır. Çalışkan halkım kendi bahçelerinden topladıkları meyve ve sebzelerden reçeller ve turşular hazırlamıştır eminim.  Küçük ocaklar, jeneratörler, fenerler hepsi ellerinin altındadır, kullanıma hazır. Ama zor günde halkımı kurtaran en büyük güç birlik ve beraberlik ve tabiî ki yaklaşan zafer ve özgürlüğün ayak sesleri! “KIRIM’DA BAŞLADI, KIRIM’DA BİTECEK”!!!

21.07.2026